آشنایی با گروه اختلالات روانپریشانه

روانپریشی چیست؟

کلمه ي روانپریشي يا سايكوز (psychosis ) برای توصیف شرایط غيرطبيعي ذهن و وضعيت رواني به کار می رود که در طي آن ارتباط فرد با واقعیات قطع مي شود.در اين حالات ،علاوه بر قطع ارتباط با واقعيات ، اختلال در تفكر ، درك و قضاوت نيز بروز مي كند. زمانی که شخص دچار حالت روانپريشي می شود ، روانپریش يا سايكوتيك (psychotic ) شناخته می شود.

 

روانپریشی ممكن است به دنبال بيماري هاي جسمي (مثلا پس از ضربه هاي مغزي، عفونت هاي شديد، مصرف مواد)و يا در اثر بيماري هاي رواني (مثل اسكيزوفرنيا) حادث شود.اگرچه روانپريشي ممكن است در هر گروه سني ديده شود اما بیشتر در افراد جوان اتفاق می افتد . حدود سه تا پنج نفر از هر صد نفر حالاتی از روانپریشی را تجربه می کنند كه این میزان بیشتر از ميزان شیوع دیابت (بیماری قند) است. غالب مردم از این دوره بیماری رهایی پیدا می کنند.

انواع روانپریشی ها

روانپریشی انواع مختلفی دارد مانند اسکیزوفرنیا، افسردگی روانپریشانه ، اختلال خلق دو قطبی ، اختلال هذیانی،روانپریشی ناشی از علل عضوی،مسمومیت ها و سوء مصرف مواد. باید به خاطر داشت که این اختلالات در همه ی فرهنگ ها، در بین همه ی مردم از طبقات مختلف اجتماعی و اقتصادی بروز می کنند و مانند سایر بیماری های جسمی قابل درمان هستند و ابتلا به آن ها نیز عار و ننگ نیست.

علایم روانپریشی چیست؟

روانپریشی ها، سبب بروز اختلال در خلق ، تفکر،قضاوت ، و ادرك مي شوند. مجموعه ي این عوامل باعث می شوند که گفتار، كردار ورفتار شخص آن چنان دچار آشفتگي شود كه به راحتي نتوانيم احساسات و افکار شخص بیمار را درک کنيم. برای فهم تجربیات مربوط به روانپریشی بهتر است به چند علامت مشخص آن اشاره کنیم:

  • تفکر در هم ریخته

در این حالت افکار روزمره مبهم شده و ارتباط معمول و منطقي خود با یکدیگر را از دست می دهند. صحبت های شخص نامشخص و يا نامفهوم و يا نامربوط می شوند. شخص ممکن است در تمرکز، دنبال کردن مکالمه و یا یادآوری مسائل مشکل داشته باشد و سرعت افکار ممکن است بسیار تند و یا کند شود.بسته به نوع درهم ریختگی نظام فکری، تکلم نیز دچار نابسامانی می شود نامفهوم بودن صحبت و یا غیرمربوط بودن پاسخ ها، نشانی از نابسامانی کلام است.

  • اعتقادات غلط (هذیان)

کسی که یک دوره ي روانپریشی را تجربه می کند، ممکن است دچار عقاید و باورهاي غلط و نابجائی شود که هذیان نامیده می‌شود . در این حالت شخص چنان به عقاید خود مطمئن است که بحث‌های منطقی نمی‌تواند تغییری در آنها ایجاد کنند. به عنوان مثال، «ممکن است شخصی از چگونگی توقف اتومبیل‌‌ها در بیرون منزلش، اظهار کند که پلیس او را تحت نظر دارد».

  • توهم

توهم به مفهوم درك بدون وجود محرك خارجي واقعي است.در اين حالت شخص روانپریش ، چیزهایی را می بیند، می شنود، حس می کند، می چشد و یا بويي احساس می كند که وجود خارجي ندارند. به عنوان مثال چیزهایی می شنود که افراد دیگر حاضر در همان موقعيت زماني و مكاني نمی شنوند و يا چیزهایی می بیند که وجود خارجي ندارند.

  • رفتار روانپریشانه

رفتار روانپریشانه بازتاب ناتوانی شخص در درک واقعیات و برقراری ارتباط منطقی بین موضوعات و ایجاد ارتباط با دیگران دید.برخی از علائم اختلال رفتاری به صورت آهسته آهسته و تدریجی و برخی دیگر به صورت ناگهانی بروز می کنند.شکایات شخص مبتلا به اختلال روانپریشانه ممکن است از شکایات مبهم جسمی مانند سردرد شروع شود. با پیشرفت بیماری علائم دیگر مانند گوشه گیری، انزواطلبی،تحریک پذیری ، اشتغال خاطر بیمارگون با یک موضوع،بی توجهی نسبت به خود و محیط اطراف افزوده می شود که در نهایت اختلال بارز کارکردهای فرد در عرصه های مختلف زندگی را سبب می شود. در بروز این علائم هذیان ها و توهمات هم نقش خود را دارند.به خاطر خواهیم داشت که علائم در ا فراد مختلف، تفاوت داشته و در طی زمان دستخوش تغییر می شوند.

  • مراحل اختلال روانپریشانه

یک دوره روانپریشی در سه مرحله اتفاق می افتد، طول این دوره ها از فردی به فرد دیگر و از یک اختلال تا گونه ی دیگری از آن متفاوت است.

  • مرحله یک: مقدماتی

در این مرحله علائم گنگ و مبهم هستند و به سختی می توان متوجه آنها شد. ممکن است تغییراتی در چگونگی بیان احساس، ادراک و افکار ایجاد شود. مثلاً شخص کمی مشکوک و بدبین می شود. دیر به خواب می رود. مرتب دلشوره دارد. انگیزه قبلی خود برای کارکردن را از دست می دهد، و زود عصبانی می شود.

  • مرحله دوم: حاد

در این مرحله علایم روانپریشی به وضوح تجربه می شوند. اين علائم شامل توهم، هذیان و اختلال در عواطف و رفتار بیمار است.

  • مرحله سوم: بهبودی

گروهی از حالات روانپریشانه قابل درمان هستند. الگوی رفع علایم از فردی به فرد دیگر و از یک اختلال تا اختلال نوع دیگر فرق دارد.باید باور داشت همان گونه که سرماخوردگی علاج نمی شود ولی همگان از آن بهبودی می یابند بهبودی از اختلالات روانپریشانه نیز ممکن است و فقط رفع علائم در اختلالات روانپریشی تدریجی هست.کاهش تحریک پذیری و گوشه نشینی،کنترل رفتار ، اصلاح افکار و عقاید از علائم دوره ی بهبودی است.به خاطر خواهیم داشت که گروهی از بیماران بعد از اولین دوره روانپریشی بهبود می یابند و هرگز دوره دیگری از روانپریشی را تجربه نمی کنند.

انواع روانپریشي ها                         

روانپریش نامی است که به مجموعه ا ي از علائم مشخص، بدون در نظر گرفتن علت بیماری ،اطلاق می شود. تجربه هر فردی از روانپریشی متفاوت است و دادن یک نام خاص یا زدن برچسب بیماری روانپریشانه روی فرد، در مراحل اولیه همیشه مفید نیست.

تشخیص به معنای شناختن یک بیماری از طریق تفسیر علائم و نشانه هاي موجود ،تعيين عامل بروز بیماری و طول مدت علائم است که توسط روانپزشک صورت می گیرد. زمانی که فرد برای نخستین بار یک دورۀ روانپریشی را تجربه می کند، تشخیص دقیق نوع روانپریشی ممکن است دشوار باشد .زیرا بسیاری از عوامل توصیف کننده هنوز واضح نیستند.در این موارد سیر بیماری و چگونگی آن ،در تشخیص دقیق تر نوع بیماری کمک کننده است. اختلالات روانپریشانه انواع مختلفی دارند که عبارتند از:

  • روانپریشی ناشی از مواد

استفاده یا ترک موادی مانند الکل، حشیش، شیشه، قرص اکستازی و سایر مواد می توانند با ظهور علایم روانپریشی مرتبط باشند.

  • روانپریشی به علت صدمات مغزی

برخی اوقات روانپریشی ناشي از صدمات مغزی (ضربه مغزی) یا مربوط به بیماری هاي جسمي ديگري مانند عفونت هاو تومورهای مغزی است که عملکرد مغز را مختل مي سازند.

  • روانپریشی به علت بیماری های جسمی

بیماری های عفونی مانند ایدز وهپاتیت، و بیماری های غیر عفونی مانند نارسایی کبد و کلیه نیز می توانند سبب بروز علائم اختلالات روانپریشانه شوند.

  • روانپریشي واکنشی گذرا

در این اختلال علایم روانپریشي به طور ناگهانی و به دنبال یک استرس (فشار روانی) در زندگی فرد مثل مرگ یکی از اعضای خانواده یا تغییر محیط زندگی بروز کرده در عرض چند روز از بین می روند.

  • اسکیزوفرنیا

اسکیزوفرنیا نوعی روانپریشی است که تغییرات رفتاری و علایم آن حداقل (شش) ماه طول بکشد. علایم و طول مدت بیماری از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

  • اختلال شبيه اسکیزوفرنی (اسكيزوفرني فرم)

این بیماری بسیار شبیه اسکیزوفرنیا است به استثنای این که علایم آن کمتر از (شش) ماه طول می کشد.  

  • اختلالات خلقي

اين گروه از اختلالات، اختلالات خلقي دو قطبی (مانیک- دپریسو)،مانيا( شیدایی)- وافسردگی را شامل مي شوند.

در اختلال خلقي دو قطبی، شخص به طور متناوب دچار خلق بالا (شیدایی) و یا کاهش خلق (افسردگی) می شود.

  • اختلال اسکیزوفرنیا افکتیو

این تشخیص زمانی مطرح می شود که فرد هم علائم بیماری خلقی (نظیر افسردگی یا شیدایی) و هم علائم اسكيزوفرنيا را به صورت همزمان دارا باشد. به عبارت دیگر تابلوی بیماری، شبیه هیچ یک از اختلالات خلقی یا اسکیزوفرنیا (به تنهایی) نیست.

  • افسردگی روانپریشانه

این اختلال به صورت افسردگی شدید همراه با علایم روانپریشي مشخص می شود به صورتی که هیچ دوره‌ای از شیدایی یا خلق بالا حین بیماری اتفاق نیفتاده باشد. این نکته تفاوت این بیماری با اختلال دو قطبی می‌باشد.

آخرین ویرایش در جمعه, 13 آذر 1394 ساعت 23:37

مطالب مفید