چگونه می توان به فرد مبتلا به اسکیزوفرنیا کمک نمود؟

تصور اين که یکی از نزدیکان شما دچار بیماری اسکیزوفرنیا شود ممكن است برايتان بسیار ناراحت کننده باشد.اين احتمال وجود دارد كه متحیر شويد و يااحساس گیجی، سردرگمی و يا گناه نمائید.احساس كنيد تمام آْرزوها و نقشه هايي كه مثلا براي زندگي فرزند خود داشتيد نقش بر آب شده و يا بر باد رفته است .در ذهن شما سئوال هاي زيادي ممكن است مطرح شود. احتمال دارد دست و پاي خود را گم كنيد،خود را ببازيد. مي خواهيد كمك كنيد ولي نمي دانيد چگونه كمك بكنيد. نمي دانيد كه چه اقدامي بكنيد. قدري آرام باشيد .به حل مشكل بينديشيد و قدم به قدم اقدام كنيد.تفكر منطقي ، سئوال هاي درست و پيدا كردن پاسخ صحيح براي آنها شما را در حل مشكل كمك خواهد كرد.پس ابتدا به چند سئوال زير پاسخ دهيد:

 

  • چرا فكر مي كنيد عزيز شما دچار اسكيزوفرنيا شده است ؟

اگر فقط به خاطر تغيير رفتار و يا بروز گفتار و كردار عجيب و غريب شخص بدون آن كه هيچ سابقه اي از وجود اين قبيل رفتارها در وي وچود داشته باشد نگران شده ايد، حق داريد .اما تشيخص گذاشتن كار شما نيست.برخي بيماري هاي ديگرهم علائمي مشابه علائم بيمار شما را تقليد مي كنند.

  • فكر مي كنيد بهترين اقدامي كه مي توانيد انجام دهيد چيست ؟

بهتر است به ملايمت نگراني هاي خودتان در باره تغييرات رفتاري شخص و احتمال به مخاطره افتادن سلامتي وي را مطرح كنيد و ابتدا مراجعه به يك مركز درماني ، يا مراجعه به پزشك خانواده را پيشنهاد كنيد.

  • اگر مراجعه به پزشك را نپذيرفت چه اقدامي لازم خواهد بود؟

اگر بيمار شما اطهار داشت كه مشكلي ندارد، مريض نيست و به رغم آن شما شاهد اختلال بارز در رفتار، گفتار و كردار او بوديد بدون تاخير به نزديك ترين مركز بهداشت رواني و يا روانپزشك محل مراجعه كنيد . شرح حال شخص را با متخصصان سلامت روان در ميان بگذاريد.آنها احتمال بيماري هاي مختلف را مطرح و توصيه هاي ارزنده اي خواهند كرد.

  • در قدم بعدي چه بايد بكنم؟

به اتفاق ساير اعضاي خانواده و نيز اشخاصي كه فرد مبتلا با آنها صميميت بيشتري دارد و يا بيشتر به حرف آنها گوش مي دهد از او بخواهيد كه به پزشك مراجعه كند.

  • اگر با وجود مداخله ي دوستان و ا عضاي خانواده باز هم حاضر به مراجعه به پزشك نشود چه كار بايد بكنم؟

اگر بيمار باز هم مراجعه به پزشك را نپذيرفت و دريافت هر نوع كمكي را با عصبانيت و پرخاش رد نمود در آن صورت بدانيد كه شخص دچار يك اختلال رواني جدي است وبه اقدام و مداخله ي درماني فوري نياز دارد. براي اين كار لازم است كه :

  • مراكز بهداشتي درماني تخصصي نزديك محل اقامت خود را شناسايي كنيد و از پرسنل آنها كمك بخواهيد.
  • از ساير اعضاي خانواده و دوستان بيمار براي انتقال او به مركز درماني كمك بگيريد.
  • عمل انتقال بيمار به مركز درماني را بدون اعمال خشونت ، و با حفظ هوشياري و مراقبت از خود و اطرافيانتان انجام دهید.
  • ازخدمات اورژانس محل براي انتقال بيمار به بيمارستان يا ارجاع او به روانپزشك استفاده كنيد.
  • اگر از طريق اورژانس موفق به انتقال بيمارتان به بيمارستان و يا ارجاع وي به روانپزشك نشديد از قوه ي قضائيه و نيروي انتظامي به منظور الزام شخص براي دريافت خدمات تشخيصي درماني كمك بگيريد.
  • در موقع انتقال بيمار به درمانگاه یا بیمارستان خودتان رانندگي نكنيد.
  • در صورتی که بیمار را با وسیله نقلیه شخصی به درمانگاه یا بیمارستان می بریددر هر طرف بیمار یک نفر روی صندلی بنشیند.
  • در طول زمان انتقال بیمار آرامش خود را حفظ کنید و از جر وبحث ویا نصیحت کردن بپرهیزید.
  • به خاطر داشته باشيد كه در اين وضعيت قدم اول مواجهه با مشكل ،تشخيص صحيح و درمان به موقع و موثر است.
  • پیشنهاد درمانی ارایه شده و از جمله ضرورت بستری شدن بیمار را بپذیرید.

از کجا می توان کمک گرفت؟

پیدا کردن محلی که بتوانید کمک بگیرید، می تواند بسیار مشکل باشد. خانواده ها و دوستان به دلایل زیادی در تصمیم گیری مشکل دارند. فرد بیمار ممکن است کمک نخواهد و یا حتی از ناخوشی خود اطلاعی نداشته باشد. کمک نمودن به فرد ناخوش برای درک دقیق آن چه که اتفاق افتاده و این که چه درمانی مورد نیاز است ضروری به نظر می رسد. این کمک شامل خانواده ها و دوستان بیمار نیز می شود تا آن چه را که اتفاق افتاده بفهمند تا بتوانند به نحو موثر به بیمار کمک کنند.

بهترین مکان برای شروع کار، مطب پزشک، مرکز بهداشت یا مرکز خدمات بهداشت روانی است. مسئولان این مراکز به شما خواهند گفت به کجا مراجعه کنید ، چه کاری را انجام دهید و از چه کارهایی اجتناب کنید. در ابتدا بزرگترین نگرانی شما درک چیزی است که اتفاق افتاده است و بهترین کمک در این مرحله کمک به درک وضعیت است.

با پزشک خود درباره احتمال روانپریشی گفتگو کنید .اگر تشخیص احتمالی اسکیزوفرنیا مطرح شد خود را نبازید. آن را عار و ننگ ندانید.در باره ی بیماری مطالعه کنید. خود را برای پذیرش بیمار بعد از ترخیص و کمک به او در زمینه درمان و توانبخشی آماده سازید.

 

چطور در طی درمان می توان کمک نمود؟

پس از این که در مورد سرویس های خدمت رسانی به بیمار تصمیم خود را گرفتید، دانستن این نکات سودمند است: شما و سرویس درمانی هدف مشترکی دارید و آن کمک به بیمار است. اشخاص دیگر در تیم درمانی را بشناسید. اسامی آنها را بپرسید و با آنها تماس بگیرید. از پرسنل بپرسید که نقش آنان در حال و آینده درمانی بیمار چه می باشد. از این اطلاعات یادداشت بردارید. در جستجوی شخص کلیدی و مهم تیم، باشید و لیستی از سئوالات را جهت پرسیدن از وی آماده نمائید. پاسخ ها را در هر ملاقات یادداشت نمائید. درخواست ملاقات کنید و جهت ملاقات بعدی وقت بگیرید. اگر متوجه توضیحات آنها نشدید آن را یادآوری کرده و درخواست توضیحات واضح تر را بنمائید. در جستجوی منبع دیگر جهت اطلاعات اضافی باشید. مثلاً آیا جلسات آموزشی اختصاصی و یا نوشته هایی در این مورد وجود دارد؟ (در حال حاضر جلسات آموزش خانواده برای خانواده بیماران در بخش روانپزشکی بیمارستان طالقانی و مرکز روانپزشکی بیمارستان امام حسین، بیمارستان ایران، بیمارستان روزبه، انجمن حمایت از بیماران اسکیزوفرنیا (احبا) برگزار می گردد).

 

چطور بایستی با شخص بیمار ارتباط برقرار کرد؟

اگر شما با شخصی که دچار اسکیزوفرنیا است و رفتارهای عجیب دارد زندگی می کنید ممکن است احساس ترس یا ناامیدی نمائید. یادتان باشد که آنها هنوز پسر، دختر، برادر، خواهر، همسر و یا پدر و مادر شما هستند. اغلب خانواده ها و دوستان در مورد اینکه با فرد مبتلا به این بیماری چگونه باید برخورد کنند، سئوالاتی دارند.

 

راهنمایی های زیر مفید است:

  • اطلاعات کسب کنید و بدانید که شخص بیمار به علت بیماری که دارد ممکن است رفتار و گفتاری کاملاً متفاوت با گذشته داشته باشد.
  • بدانید که علائم روانپریشی می تواند برای فردی استرس زا باشد و طیفی از احساساتی چون شوکه شدن، ترس، غمگینی، خشم، ناامیدی و یأس ایجاد کند.

 

چگونه می توان به فرد مبتلا یه اسکیزوفرنیا کمک نمود؟

  • در مورد احساسات خود با افرادی که می خواهند به شما کمک کنند صحبت کنید. اعتقاد داشته باشید که شخص بیمار بهبود خواهد یافت. حتی اگر برای بهبودی وقت زیادی لازم باشد.
  • وقتی که بیماری در مرحله حاد است، ممکن است رفتار بیمار بچه گانه به نظر برسد. بیماران بعضی اوقات نیازمند محیط راحت و امنی هستند و گهگاه برای تصمیم گیری هم نیازمند کمک دیگران می باشند.
  • وقتی بیمار مبتلا به روانپریشی کلمات آزار دهنده ای به شما می گوید، آن را به خود نگیرید و به حساب بیماری وی بگذارید.
  • بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا عقاید و ایده هایش ثابت است. عدم موافقت به صورت بحث طولانی مفید نمی باشد، بلکه با دقت و علاقه به صحبت هایشان گوش دهید تا وضعیت و افکارشان را درک کنید. اظهار همدردی نمائید و در مواقع مناسب در مورد آینده صحبت نمائید.
  • مراقب خودتان نیز باشید. لازم است بین مراقبت کردن و نگران بودن تعادلی وجود داشته باشد.
  • خودتان را از پا نیاندازید.

 

چگونه می توان به سیر بهبودی کمک کرد؟

نقش خانواده و دوستان در مرحله بهبودی بسیار مهم است. وقتی که شخصی در حال بهبودی است، باید دوستی خود و توانائی درک وضعیت وی و پایداری و اطمینان خود را عملاً به او نشان دهید. ممکن است خودتان نیز به زمانی برای سازگاری با وقایع اتفاق افتاده نیاز داشته باشید.

اشاره به بعضی از مراحلی که نزدیکان بیمار طی میکنند مفید است.

 

خانواده و دوستان شما با مراحل زیر روبرو میشوند:

  • مرحله آغازین مرحله بحرانی است که با اطلاع یافتن از وقوع بیماری برای یکی از دوستان و یا افراد خانواده شروع می شود. ممکن است خیلی مضطرب، نگران و وحشت زده باشید.
  • وقتی روشن شد اتفاقی افتاده، در جستجوی کمک برمی آئید و این زمانی است که با این واقعیت که فردی از اعضای خانواده ناخوش است و خود بخود خوب نخواهد شد، کنار آمده اید.
  • شما سئوالات و نگرانی های زیادی خواهید داشت. چه چیزی اتفاق افتاده؟ اسکیزوفرنیا چیست؟ علت چیست؟ درمان چیست؟ چطور می توانم کمک کنم؟ آیا این مسئله دوباره اتفاق می افتد؟ به بقیه چه بگوییم؟ آیا باید زودتر از این مراجعه می کردیم؟ احساسات و واکنش های متفاوتی را احساس خواهید کرد. هر احساسی در این دوران داشته باشید اشکالی ندارد.
  • وقتی که علائم رو به بهبودی می گذارند احساس آرامش می کنید. درک بیشتری از بیماری پیدا کرده اید و به آینده نیز امیدوارترید.
  • به تدریج که بهبودی بیشتر می شود اضطراب و نگرانی بیشتر در مورد سر و سامان دادن وضع بیمار و نحوه برگشت وی به خانه و جامعه پیدا می شود، اغلب اعضاء خانواده نگران و مترصد علائم عود یا رفتارهای عجیب شخص میباشند. احساس اضطراب می کنید و خود را در قبال بهبودی هر چه سریع تر بیمار مسئول دانسته و به دنبال یافتن علت هایی برای عود بیماری هستید. در این مرحله ایجاد حفظ تعادل بین لزوم استقلال بیمار و ضرورت مراقبت از او دشوار است.
  • با تداوم بهبودی، سازگاری بیشتری حاصل شده، احساس اطمینان بیشتری نسبت به بهبودی بیمار کرده و برخی از برنامه های روزمره به زندگی بر می گردد. با بیمار پیرامون بیماری اش و آن چه برای شما خوشایند است و اینکه در آینده چگونه به یکدیگر یاری می رسانید صحبت کنید.

به خاطر داشته باشید، خانواده و دوستان نیز نیازمند دوره ای برای بهبودی هستند. آنها نیز برای اینکه به فهم و پذیرش آنچه اتفاق افتاده برسند نیاز به زمان و فرصت دارند. در رابطه با مشکلات مورد نظر با اعضای خانواده، دوستان یا همکاران گفتگو داشته کنید. این اقدام مفید خواهد بود.

  • نکته بسیار مهم که باید بدان توجه کرد این است که برخلاف اعتقاد غلط برخی، ازدواج درمان بیماری های روانی نمیباشد و حتی در شرایطی خود میتواند باعث عود بیماری گردد.
  • مسافرت در درمان اثر نداشته و مثل سایر بیماری ها در دوران نقاهت مسافرت توصیه نمی شود. پس از بهبودی و کنترل علایم مسافرت، تفریح و ورزش تأثیر مهمی در روحیه بیمار خواهد داشت.

آخرین ویرایش در جمعه, 13 آذر 1394 ساعت 23:32

مطالب مفید